Çift tırnaklı hayvanlarda görülen, çok bulaşıcı ve hızlı yayılan viral bir hastalıktır. Hassas hayvan guruplarında bulaşma oranı oldukça yüksek olabilir, bu nedenle ekonomik açıdan ciddi kayıplara neden olur.
Şap hastalığının etkeni, Picornaviridae ailesine bağlı bir virüstür. Birden fazla serotipi bulunur ve bu tipler arasında bağışıklık gelişmediği için hastalıkla mücadele zorlaşır.
Virüs yüksek sıcaklıklara karşı hassastır ancak düşük sıcaklıklarda uzun süre canlı kalabilir. Çevrede; hayvan derisi, yapağı, toprak ve yem gibi ortamlarda haftalar hatta aylarca bulaşıcılığı sürdürebilir. Asidik ve alkali ortamlarda ise kısa sürede etkisiz hale gelir.
Şap hastalığı; efekte hayvanlarla doğrudan temasın yanı sıra hava yolu ile, hayvansal ürünlerle , ekipmanlar veya insanlar aracılığı ile dolaylı olarak yayılabilir. İnsanlara bulaşması nadirdir.
Belirtiler
- Sığırlarda ateş, iştahsızlık ve süt veriminde düşüş
- Ağız, dil, tırnak arası ve memede içi sıvı dolu kabarcıklar
- Salya artışı ve topallık
- İleri durumlarda yaralar ve ikincil enfeksiyonlar
Koyun ve keçilerde hastalık genellikle daha hafif seyreder ve çoğu zaman sadece topallık ile farkedilir.
Ölüm oranı genellikle düşüktür; ancak genç hayvanlarda kalp tutulumu nedeniyle ölümler görülebilir. Asıl önemli zarar, verim kaybından kaynaklanır.
Tanı
Kesin tanı laboratuvar testleri ile konur. Benzer belirtiler gösteren diğer hastalıklarla karıştırılmaması gerekir.
Mücadele yöntemleri
- Karantina uygulamaları
- Düzenli aşılama
- Gerekli durumlarda hasta hayvanların itlafı
Hangi yöntemin uygulanacağı, bölgenin hayvancılık durumu ve hastalığın yaygınlığına göre belirlenir.
Korunma önlemleri
- Ahır girişlerinde dezenfeksiyon sağlanması
- Yeni alınan hayvanların bir süre ayrı tutulması
- Hayvan hareketlerinin kontrol edilmesi
- Düzenli aşılama yapılması
- Hastalık şüphesinde hızlıca veteriner hekime başvurulması
Hastalık görüldüğünde hasta hayvanlar ayrılmalı, ortam dezenfekte edilmeli ve resmi kontrol önlemleri hızla uygulanmalıdır.
Görsel kaynağı: Wikipedia